İş Kanunu Kapsamında Haklar
Askerlik nedeniyle işten ayrılma, Türkiye'de 4857 sayılı İş Kanunu tarafından korunmaktadır. Askerliğe sevk edilmiş bir çalışan, işverenin iş akdini fesih hakkı olmaksızın işinden ayrılma hakkına sahiptir. Askerlik nedeniyle işten ayrılma işlemi, işçi lehine sonuçlar doğurmaktadır ve bu ayrılma işveren tarafından fesih olarak kabul edilmemektedir.
Askerlik nedeniyle işten ayrılma durumunda çalışan, tüm yasal hakları kanunen korunmaktadır. İşveren, askerliğe sevk edilen çalışanı cezalandıramaz, ihraç edemez veya işine alma konusunda ayrımcılık yapamaz. Bu hak, 4857 sayılı İş Kanununun 29. maddesi ile garantilenmiştir.
İhbar Süresi ve Tazminat
Askerlik nedeniyle işten ayrılma söz konusu olduğunda, normal ihbar süreleri uygulanmamaktadır. Çalışan, askerlik sevk belgesini işverene sunduğunda, askerlik nedeniyle işten ayrılma işlemi tamamlanmış sayılmaktadır. İşveren, bu belgeden sonra çalışana ihbar süresi getirmeyip, işletmenin ihtiyacı doğrultusunda ödeme yapacaktur veya etmeyi durdurabilir.
| Durum | İhbar Süresi | Tazminat Hakkı |
|---|---|---|
| Normal İşten Ayrılış | 2 hafta (kanuni) | Yok |
| Askerlik Sevkiyatı | Yok (Sevk belgesinde) | İhbar tazminatı veya ödeme |
| İşveren Tarafından Fesih | 2 hafta | İhbar tazminatı + Kıdem tazminatı |
ℹ️ Bilgi: Askerlik nedeniyle işten ayrılma sırasında işçinin alabileceği "ihbar tazminatı" diye bir şey bulunmamaktadır. Bunun yerine işveren, askerlik sevk belgesinden sonra son maaş veya "eksik çalışılan gün" için ödeme yapacaktır.
Kıdem Tazminatı Hakkı
Askerlik nedeniyle işten ayrılma söz konusu olduğunda, kıdem tazminatı hakkı işçiye aittir. Ancak askerlikten döndükten sonra yeniden aynı işverene döner ve istihdam devam ederse, kıdem tazminatı ödenmez. Askerlik süresi, işçinin hizmet süresine eklenir.
Askerlik nedeniyle işten ayrılma sırasında kıdem tazminatı ödenmek istenmez ise, askerlik döneminde çalışma süresinin sayılmadığı kabul edilir. Ancak çoğu işletmede askerlik döneminin hizmet yılına sayılması uygulanmaktadır.
- Askerlik Dönüşünde: Yeniden aynı işverene döner ve istihdam devam ederse kıdem tazminatı sayılmaz
- Başka İşveren Bulur: Askerliktan dönüş sonrası kıdem tazminatı hesabına eklenir
- Tazminat Miktarı: 2026 yılında her hizmet yılı için 48 günlük brüt ücret (asgari ücret veya daha yüksek)
- Kapı Haddi: Kıdem tazminatı üst sınırı vardır (2026: yaklaşık 402.000 TL)
SGK İşlemleri ve Sigorta Hakları
Askerlik nedeniyle işten ayrılma durumunda SGK işlemleri oldukça önemlidir. Çalışan, askerlik sevkinde işletmede bildirim yapılması gerekir ve sigorta kaydı dondurulmalıdır (fesih yapılmaz).
| İşlem | Sorumluluk | Açıklama |
|---|---|---|
| SGK Bildirim | İşveren | Askerlik sevk belgesinden sonra SGK'ya bildirim yapılmalı |
| Sigorta Kaydı | İşveren | Kaydı dondur (D01) veya fesih (D03) yapılmalı |
| Prim Ödenmesi | Askerlik Bakanlığı | Askerlik süresi boyunca devlet prim ödeyecek |
| Sağlık Sigortası | TSK | Askerlik süresi boyunca TSK sağlık hizmeti kapsamında |
⚠️ Önemli: Askerlik nedeniyle işten ayrılma sırasında SGK kaydı mutlaka işverenin bilgilendirmesi gerekir. Aksi halde sigorta açığı (eksik gün) oluşur ve emeklilik haklarınız etkilenir.
Askerliktan Sonra İşe Geri Dönüş
Askerlik nedeniyle işten ayrılma yapan çalışanlar, askerliktan döndüğünde yeniden aynı işverene dönme hakkına sahiptir. 4857 sayılı İş Kanunu, işverenin böyle bir durumda işçiyi almayı reddetmesini yasaklamaktadır.
- Askerliktan dönüş tarihinden itibaren 3 ay içinde işveren bildirmeye davet edilir
- İşveren, "işletmenin durumu" gerekçesi gösteremez (askerlikten dönüş için istisna vardır)
- Işveren, işçiyi yeniden almazsa, işçi tazminat davası açabilir
- Askerlik dönüş söz konusu olduğunda kıdem tazminatı ödenmez, hizmet süresi eklenir
Yararlanılan Kaynaklar
- 4857 Sayılı İş Kanunu - 29. Madde (Askerlik Nedeniyle Ayrılma)
- Sosyal Güvenlik Kurumu - SGK Sigorta Kaydı İşlemleri Rehberi